Nowlife

Dinh dưỡng & Bệnh mạn tính

Góc chia sẻ của bạn đọc

Tưởng phải sống chung với bệnh cả đời, người phụ nữ mới hiểu ăn đúng có thể thay đổi cách mình đối diện với bệnh

Ảnh minh họa

Cùng lúc nhận chẩn đoán tiểu đường type 2, mỡ máu cao và gan nhiễm mỡ, người phụ nữ từng nghĩ phần đời còn lại của mình sẽ chỉ quanh quẩn với thuốc men, xét nghiệm và những bữa ăn kiêng khắc nghiệt. Cho đến khi chị hiểu rằng: ăn uống đúng không thay thế điều trị, nhưng có thể thay đổi hoàn toàn cách một người chủ động sống cùng bệnh.

Ngày nhận kết quả xét nghiệm, chị gần như chết lặng.

Tiểu đường type 2.

Mỡ máu cao.

Gan nhiễm mỡ.

Ba vấn đề sức khỏe xuất hiện cùng lúc khiến chị không thể tin nổi. Bởi trước đó, chị vẫn luôn nghĩ mình là người khá biết giữ gìn.

Không ăn uống quá buông thả.

Đồ ngọt cũng đã cố gắng hạn chế.

Thỉnh thoảng vẫn tập thể dục.

Khi thấy tăng cân thì chủ động ăn kiêng.

"Tôi cứ nghĩ mình cũng khỏe, cũng biết giữ gìn. Vậy mà nhìn kết quả xét nghiệm, tôi có cảm giác như mọi thứ mình từng tin đều sai hết."

Sau hôm đó, cuộc sống của chị bắt đầu thay đổi.

Từ một người vẫn nghĩ mình khỏe, chị bắt đầu sợ chính những bữa ăn hằng ngày

Đường huyết có lúc lên xuống thất thường.

Người thường xuyên uể oải.

Chân đôi khi tê bì như kiến bò.

Ban đêm ngủ không sâu.

Sáng thức dậy vẫn cảm thấy nặng nề. Các chỉ số mỡ máu, men gan cũng khiến chị ngày càng lo lắng. Bụng thường xuyên đầy chướng, khó chịu.

Nhưng điều khiến chị mệt nhất không chỉ là những con số trên tờ xét nghiệm. Mà là cảm giác từ đó trở đi, món gì cũng có thể trở thành thứ đáng sợ.

Ăn cơm thì sợ tăng đường huyết.

Ăn thịt thì sợ mỡ máu.

Dùng dầu mỡ thì lo gan nhiễm mỡ.

Đụng đến đồ ngọt lại càng bất an.

"Tôi bắt đầu có cảm giác ăn gì cũng sai."

Chị thử gần như mọi cách mình biết

Sau khi phát hiện bệnh, chị bắt đầu thay đổi rất mạnh: giảm tinh bột, kiêng đồ ngọt, tăng vận động, uống thuốc đều theo chỉ định, tìm thực đơn ăn kiêng trên mạng, chuyển sang những món mà chị cho là thanh đạm.

Có thời điểm, bữa ăn của chị chỉ xoay quanh rau luộc, một ít cơm, một chút thịt nạc. Chị nghĩ càng kiêng nhiều thì càng tốt, càng ăn ít thì cơ thể càng nhẹ.

Nhưng sau một thời gian, mọi thứ không diễn ra như chị mong đợi. Chị vẫn mệt, vẫn lo lắng, vẫn không biết liệu mình đang ăn đúng hay chỉ đang cố nhịn.

"Tôi càng cố ăn kiêng thì càng thấy bữa ăn trở thành áp lực. Có lúc tôi thực sự không biết mình còn được ăn gì nữa."

Có giai đoạn chị nghĩ: "Có lẽ mình sẽ phải sống thế này cả đời." Thuốc men. Kiêng khem. Xét nghiệm. Rồi tiếp tục lo lắng xem bệnh có nặng hơn không.

Một cuốn sách khiến chị thay đổi cách nhìn về dinh dưỡng

Trong một lần tình cờ đọc bài chia sẻ của người quen, chị biết đến cuốn "Liệu pháp Dinh dưỡng cho mọi loại bệnh" của BS. Vũ Trọng Hùng.

Ban đầu, chị không kỳ vọng nhiều. "Lại thêm một cuốn sách về ăn uống thôi." Chị đã từng đọc rất nhiều bài viết trên mạng, từng lưu không ít thực đơn, từng thử không ít chế độ ăn.

Nhưng càng đọc, chị lại càng nhận ra một điều mà trước đây mình chưa từng thật sự chú ý: ăn uống cho người có bệnh không đơn giản là chia thực phẩm thành hai nhóm "được ăn" và "phải kiêng". Quan trọng hơn là phải hiểu mình đang mắc bệnh gì, ở tình trạng nào, cần kiểm soát yếu tố nào và lựa chọn bữa ăn sao cho phù hợp.

Chị bắt đầu nhận ra:

Không phải cứ ăn ít là đúng.

Không phải cứ thanh đạm là đủ.

Không phải cứ bỏ đường là đã kiểm soát tốt tiểu đường.

Không phải cứ sợ chất béo là sẽ cải thiện mỡ máu hay gan nhiễm mỡ.

Vấn đề nằm ở tổng thể chế độ ăn: khẩu phần, nguồn tinh bột, nguồn đạm, loại chất béo, cách chế biến, tần suất ăn và cách những món ăn được kết hợp với nhau trong cả ngày.

"Tôi không ăn sai một cách khủng khiếp, tôi chỉ sai từng chút một"

Đây là điều khiến chị day dứt nhất. Trước đây, chị không phải người thường xuyên uống nước ngọt, ăn đồ chiên rán hay ăn uống vô độ. Sai lầm của chị nhỏ hơn nhiều — nhưng chúng lặp đi lặp lại mỗi ngày.

Có lúc cắt tinh bột quá mạnh rồi đói và ăn bù. Có món tưởng là "lành" nên ăn nhiều mà không để ý khẩu phần. Có thời điểm quá sợ chất béo nên chế độ ăn trở nên đơn điệu. Có lúc chỉ quan tâm đến món nào "được phép ăn" mà quên mất tổng lượng thức ăn trong cả ngày.

"Tôi không ăn sai theo kiểu quá mức. Tôi chỉ sai từng chút một, nhưng lặp lại mãi."

Từ đó, thay vì tiếp tục tìm những danh sách "10 món phải kiêng", chị bắt đầu học cách hiểu nguyên tắc.

Ăn đúng không có nghĩa là kiêng tất cả

Từ các hướng dẫn về dinh dưỡng và quá trình tiếp tục điều trị, chị bắt đầu điều chỉnh lại bữa ăn theo hướng cân bằng hơn.

Chị không còn bỏ cơm một cách cực đoan, mà chú ý đến lượng tinh bột và cách phân bổ trong ngày. Không còn sợ tất cả chất béo, mà bắt đầu quan tâm loại nào nên hạn chế, loại nào có thể dùng phù hợp. Không còn chỉ nghĩ "ăn ít thịt là tốt", mà chú ý hơn đến nguồn đạm, khẩu phần và cách chế biến.

Với tiểu đường, chị quan tâm nhiều hơn đến tổng lượng carbohydrate và sự ổn định của bữa ăn. Với mỡ máu, chị chú ý đến chất lượng chất béo, thực phẩm chế biến sẵn và tổng năng lượng. Với gan nhiễm mỡ, chị hiểu thêm vai trò của cân nặng, vận động và cách tổ chức khẩu phần hằng ngày.

Điều quan trọng là chị không tự ý bỏ thuốc. Các chỉ định điều trị vẫn được duy trì, việc ăn uống chỉ được xem như một phần hỗ trợ trong quá trình quản lý bệnh.

Sau vài tuần, thay đổi đầu tiên không nằm trên tờ xét nghiệm

Khoảng ba tuần sau khi bắt đầu điều chỉnh cách ăn, chị cho biết cơ thể có một số thay đổi khiến mình dễ chịu hơn.

Giấc ngủ tốt hơn.

Bụng bớt nặng nề.

Cảm giác mệt sau ăn giảm.

Tình trạng tê bì cũng ít làm chị khó chịu hơn. Nhưng điều khiến chị thấy nhẹ nhõm nhất không phải là một con số cụ thể, mà là cảm giác mình không còn sợ bữa ăn.

"Trước đây, cứ nhìn món ăn là tôi nghĩ cái này làm tăng đường, cái kia làm tăng mỡ, món khác lại hại gan. Sau này tôi mới hiểu không thể kết luận mọi thứ chỉ từ một món ăn."

Với các bệnh mạn tính như tiểu đường type 2, rối loạn mỡ máu hay gan nhiễm mỡ, các chỉ số vẫn cần được theo dõi định kỳ. Nhưng việc hiểu hơn về dinh dưỡng giúp chị cảm thấy mình không còn hoàn toàn thụ động.

"Tôi vẫn có bệnh, nhưng cách tôi sống với bệnh đã khác"

Đây cũng là điều chị cho rằng thay đổi lớn nhất. Trước đây, mỗi lần nghĩ đến bệnh, chị chỉ nghĩ đến: thuốc, kiêng khem, biến chứng, và nỗi sợ bệnh sẽ nặng hơn.

Còn bây giờ, chị bắt đầu nhìn việc chăm sóc sức khỏe theo cách khác. Bữa ăn không còn là một cuộc chiến. Thuốc không còn là thứ duy nhất chị nghĩ đến. Chị bắt đầu chú ý đến vận động, giấc ngủ, cân nặng, cách ăn và việc tái khám đúng lịch.

"Tôi không còn nghĩ mình chỉ đang chịu đựng bệnh. Tôi bắt đầu cảm thấy mình có thể chủ động làm nhiều thứ hơn cho sức khỏe của mình."

Chị hiểu rằng dinh dưỡng không thay thế thuốc. Nhưng dinh dưỡng là một phần của quá trình điều trị mà người bệnh có thể chủ động thực hiện mỗi ngày.

Khi mắc nhiều bệnh cùng lúc, càng không nên ăn theo kinh nghiệm

Trên thực tế, không ít người cùng lúc gặp nhiều vấn đề chuyển hóa. Tiểu đường có thể đi cùng mỡ máu cao. Gan nhiễm mỡ có thể đi cùng thừa cân hoặc tăng huyết áp. Bệnh thận có thể đi cùng tiểu đường. Gout có thể xuất hiện cùng rối loạn chuyển hóa.

Khi nhiều bệnh cùng tồn tại, một lời khuyên đơn giản như "Bỏ cơm đi", "Không được ăn thịt", "Chỉ ăn đồ luộc", "Ăn thật nhiều rau" có thể không đủ để xây dựng một chế độ ăn phù hợp — bởi mỗi tình trạng sức khỏe có những nguyên tắc cần lưu ý khác nhau.

Đây cũng là điều chị tìm thấy trong cuốn "Liệu pháp Dinh dưỡng cho mọi loại bệnh" của BS. Vũ Trọng Hùng — cuốn sách được trình bày theo từng nhóm bệnh, giúp người đọc hiểu rõ hơn: nên ưu tiên nhóm thực phẩm nào, nhóm nào cần hạn chế, cách chế biến món ăn, nguyên tắc tổ chức bữa ăn, những sai lầm dinh dưỡng thường gặp và cách điều chỉnh chế độ ăn theo từng tình trạng sức khỏe.

Mục tiêu không phải biến thực phẩm thành thuốc, mà là giúp người bệnh hiểu rõ hơn điều mình đang ăn mỗi ngày.

Ngày trước, chị từng nghĩ nếu đã mắc tiểu đường, mỡ máu hay gan nhiễm mỡ thì cuộc sống sau này chỉ còn một lựa chọn: sống trong lo lắng, kiêng khem, và phụ thuộc hoàn toàn vào thuốc.

Bây giờ, chị hiểu vấn đề khác đi. Có những bệnh mạn tính cần được theo dõi lâu dài. Nhưng điều đó không có nghĩa người bệnh phải sống trong tâm thế bất lực. Hiểu về bệnh, ăn uống phù hợp, duy trì vận động, tuân thủ điều trị, theo dõi các chỉ số và điều chỉnh thói quen mỗi ngày — tất cả có thể giúp một người chuyển từ trạng thái sợ hãi sang chủ động hơn.

"Tôi vẫn phải theo dõi bệnh. Nhưng ít nhất bây giờ tôi không còn thấy mình chỉ đang chờ bệnh nặng lên. Tôi biết mình có thể làm gì mỗi ngày để chăm sóc cơ thể tốt hơn."

Tưởng phải sống chung với bệnh cả đời trong sự mệt mỏi và bất lực, nhưng đôi khi điều thay đổi đầu tiên không phải là căn bệnh.
Mà là cách chúng ta hiểu bệnh, ăn uống và đối diện với nó mỗi ngày. Hãy bắt đầu bằng sự hiểu biết, trước khi cơ thể buộc bạn phải học bằng một cái giá quá đắt.

Nếu bạn muốn tìm hiểu kỹ hơn về chế độ dinh dưỡng cho người bệnh thận hoặc các bệnh khác, cuốn “Liệu Pháp Dinh Dưỡng Cho Mọi Loại Bệnh” có thể là tài liệu tham khảo giúp bạn hiểu rõ hơn cách lựa chọn thực phẩm và xây dựng bữa ăn phù hợp với tình trạng sức khỏe.

Bấm vào nút "XEM NỘI DUNG SÁCH" bên dưới để xem nội dung cuốn sách, quà tặng và hướng dẫn đi kèm.

XEM NỘI DUNG SÁCH

Nội dung bài viết được chia sẻ dựa trên trải nghiệm cá nhân, mang tính tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán, điều trị hay chỉ định của bác sĩ. Người đọc nên tham khảo ý kiến chuyên gia y tế trước khi thay đổi chế độ ăn uống hoặc điều trị.